Báo cáo CLS: xoắn vòi trứng đơn độc

Báo cáo CLS: Một trường hợp chẻ mặt phức tạp
09/02/2020
Nang bạch huyết: Báo cáo loạt ca
05/03/2020

Báo cáo CLS: xoắn vòi trứng đơn độc

1205 lượt xem

BÁO CÁO CA LÂM SÀNG: XOẮN VÒI TRỨNG ĐƠN ĐỘC
Bs. Phạm Thị Thùy Dương – Bs. Hà Tố Nguyên
BS Khoa chẩn đoán hình ảnh BV Từ Dũ

 

Download file PDF

 

MỞ ĐẦU

 

Xoắn phần phụ là sự xoắn của buồng trứng hoặc tai vòi quanh dây chằng buồng trứng. Đây là một cấp cứu phụ khoa, cần được chẩn đoán và xử trí kịp thời để tránh những tổn thương không hồi phục của buồng trứng, đặc biệt là ở các phụ nữ trẻ, cần bảo tồn chức năng sinh sản.

 

Chẩn đoán dựa trên phối hợp bệnh cảnh lâm sàng và hình ảnh siêu âm. Tuy nhiên chẩn đoán xoắn buồng trứng vẫn là một thách thức vì các triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu, không có dấu chỉ điểm trên xét nghiệm sinh hóa và hình ảnh siêu âm đặc hiệu “dấu xoáy nước” (whirlpool sign) không phải luôn hiện diện và dễ nhận diện khi siêu âm. Tiêu chuẩn vàng của chẩn đoán xoắn phần phụ vẫn là dựa trên kết quả phẩu thuật.

 

Chúng tôi xin giới thiệu một ca xoắn vòi trứng đơn độc được chẩn đoán trước phẫu thuật dựa vào các dấu hiệu lâm sàng, hình ảnh siêu âm và được chẩn đoán xác định bằng phẫu thuật nội soi.
Từ khóa : đau bụng cấp, xoắn phần phụ, xoắn vòi trứng đơn độc, phẫu thuật nội soi.

 

CA LÂM SÀNG

 

Bệnh nhân nữ 38 tuổi, PARA 1011, đến khám bệnh viện Từ Dũ với than phiền chính là đau vùng chậu. Ba ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân đột ngột có một cơn đau vùng bụng dưới dữ dội khi đang đi bộ, đau giảm khi nghỉ ngơi. Cơn đau vẫn tiếp tục những ngày tiếp theo nhưng cường độ đau có giảm và khu trú tại hố chậu phải, không buồn nôn và nôn, tiêu tiểu bình thường. Tiền căn không ghi nhận bệnh lý hay có sử dụng thuốc gì.

 

Khám siêu âm ghi nhận hai buồng trứng và tử cung trong giới hạn bình thường. Cạnh buồng trứng phải có cấu trúc dạng ống, thành dày, bên trong có vách ngăn không hoàn toàn, chứa dịch có hồi âm kém, kích thước # 7 x 5 x 6cm.

 


Hình 1: Hình ảnh hai buồng trứng bình thường và cấu trúc dạng ống thành dày nằm cạnh buồng trứng phải

 


Hình 2: Hình ảnh “xoáy nước” trên siêu âm 2D và doppler. Nằm giữa góc phải tử cung và cấu trúc này có khối phản âm hỗn hợp giống hình ảnh “xoáy nước” và còn tín hiệu Doppler bên trong.

 

Video siêu âm

 

Chẩn đoán của siêu âm: Theo dõi xoắn vòi trứng phải.
Công thức máu: bạch cầu 16.000/UL với Neu chiếm 80%, các thông số khác trong giới hạn bình thường.
Bệnh nhân được chỉ định mổ nội soi cấp cứu. Kết quả mổ nội sọi: ống dẫn trứng phải có nang nước kích thước # 6x5x5cm xoắn 2 vòng tím. Tử cung, hai buồng trứng và tai vòi trái bình thường. Tiến hành cắt nang và ống dẫn trứng bên phải
Kết quả giải phẫu bệnh là nang dịch trong cạnh ống dẫn trứng phải lành xuất huyết.

 

BÀN LUẬN

 

Xoắn phần phụ do u buồng trứng thì không hiếm nhưng xoắn vòi trứng đơn độc là bệnh cảnh rất hiếm. Tuổi thường gặp của xoắn vòi trứng là 20 – 50 tuổi và vòi trứng phải hay bị xoắn hơn vòi trứng trái do bên trái có đại tràng sigma nên không nhiều không gian như bên phải(6). Ca xoắn vòi trứng đầu tiên được phát hiện vào năm 1890 bởi Bland – Sutton (1,2).

 

Các yếu tố nguy cơ của xoắn vòi trứng bao gồm yếu tố nội sinh và ngoại sinh. Yếu tố nội sinh bao gồm: viêm nhiễm vùng chậu, ứ dịch tai vòi, thắt ống dẫn trứng và u ống dẫn trứng. Yếu tố ngọai sinh bao gồm: dính, tắc nghẽn tĩnh mạch phần phụ, khối u cạnh buồng trứng, u của tử cung, tử cung chứa thai và chấn thương(3).

 

Cơ chế bệnh sinh do sự tắc nghẽn cơ học của hệ bạch mạch – tĩnh mạch phần phụ dẫn đến tắc nghẽn và phù vùng chậu, dãn lớn phần tận của loa vòi gây xoắn một phần hoặc toàn phần vòi trứng (5). Mạch máu cấp máu cho vòi trứng và buồng trứng đến từ cả buồng trứng và tử cung, kết quả là xoắn vòi trứng đơn độc không ảnh hưởng đến cấp máu của buồng trứng.

 

Về mặt lâm sàng, cần chẩn đoán phân biệt xoắn vòi trứng đơn độc với các nguyên nhân: xoắn phần phụ, vỡ nang buồng trứng, viêm ruột thừa, thai ngoài tử cung, viêm nhiễm vùng chậu, tắc ruột, sỏi hệ niệu và viêm bàng quang.

 

Biến chứng của xoắn vòi trứng đơn độc gây hoại tử vòi trứng làm tăng nguy cơ viêm phúc mạc. Những hoại tử tại chỗ có thể gây ra những tổn thương không hồi phục đối với buồng trứng cùng bên (4).

 

Điều trị bao gồm phẫu thuật tháo xoắn hoặc cắt tai vòi, tùy thuộc vào giai đoạn phát hiện bệnh và sự xuất hiện của các biến chứng.

Dấu hiệu siêu âm “ Xoáy nước” (whirlpool sign)

– Dấu hiệu “Xoáy nước” đã được dùng trong y văn như là một dấu hiệu trên siêu âm để chẩn đoán xoắn ruột non. Và sau đó cũng được mô tả trong chẩn đoán xoắn tinh hoàn và xoắn phần phụ.
– Dấu “Xoáy nước” là hình ảnh hệ thống nâng đỡ buồng trứng (dây chằng buồng trứng và mạc treo- dây chằng treo) bị xoắn quanh trục của nó
– Di chuyển đầu dò hướng ra trước và ra sau dọc theo trục nghi ngờ xoắn (dây chằng buồng trứng) sẽ thấy hình ảnh “Xoáy nước”: là những hình vòng tăng âm có các dải giảm âm đồng tâm với độ hồi âm không đồng nhất bên trong.

 

Một nghiên cứu nhỏ trên 20 bệnh nhân nghi xoắn vòi trứng có dấu hiệu xoáy nước cho thấy độ nhạy > 90% (9,10)
MRI VÀ CT : MRI có thể giúp ích trong trường hợp siêu âm không rõ ràng. Tuy nhiên do giá thành cao và thời gian chụp kéo dài nên MRI không phải là chỉ định thường quy để chẩn đoán xoắn vòi trứng (11-16). CT không thường dùng để đánh giá xoắn vòi trứng nhưng thường được chỉ định ban đầu trên một phụ nữ đau bụng hoặc vùng chậu cấp (để loại trừ nguyên nhân như viêm ruột thừa).

 

KẾT LUẬN

 

Xoắn vòi trứng đơn độc hiếm gặp. Bệnh cảnh lâm sàng (đau vùng chậu cấp) và hình ảnh siêu âm (dấu hiệu xoáy nước) cũng tương tự như xoắn buồng trứng. Tuy nhiên hình ảnh siêu âm buồng trứng bình thường giúp hướng chẩn đoán đến xoắn vòi trứng. Việc chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời xoắn vòi trứng đơn độc giúp tăng khả năng bảo tồn vòi trứng và có tương lai sản khoa tốt hơn.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 

1. Ferrera PC, Kass LE, Verdile VP. Torsion of the fallopian tube. Am J Emerg Med 1995; 13:312-314
2. Raziel A, Mordechai E, Friedler S, Schachter M, Pansky M, Ron-El R. Isolated recurrent torsion of the Fallopian tube: case report. Hum Reprod 1999; 14:3000-3001
3. Provost MW. Torsion of the normal fallopian tube. Obstet Gynecol 1972; 39:80-82
4. Ghossain MA, Buy JN, Bazot M, et al. CT in adnexal torsion with emphasis on tubal findings: correlation with US. J Comput Assist Tomogr 1994; 18:619-625
5. Bernardus RE, Van der Slikke JW, Roex AJ, Dijkhuizen GH, Stolk JG. Torsion of the fallopian tube: some considerations on its etiology. Obstet Gynecol 1984; 64:675-678
6. Bondioni MP, McHugh K, Grazioli L. Isolated fallopian tube torsion in an adolescent: CT features. Pediatr Radiol 2002; 32:612-613
7. Propeck PA, Scanlan KA. Isolated fallopian tube torsion. AJR 1998; 170:1112-1113
8. Baumgartel PB, Fleischer AC, Cullinan JA, Bluth RF. Color Doppler sonography of tubal torsion. Ultrasound Obstet Gynecol 1996; 7:367-370
9. Valsky DV, Esh-Broder E, Cohen SM, et al. Added value of the gray-scale whirlpool sign in the diagnosis of adnexal torsion. Ultrasound Obstet Gynecol 2010; 36:630.
10. Vijayaraghavan SB, Senthil S. Isolated torsion of the fallopian tube: the sonographic whirlpool sign. J Ultrasound Med 2009; 28:657.
11. Born C, Wirth S, Stäbler A, Reiser M. Diagnosis of adnexal torsion in the third trimester of pregnancy: a case report. Abdom Imaging 2004; 29:123.
12. Haque TL, Togashi K, Kobayashi H, et al. Adnexal torsion: MR imaging findings of viable ovary. Eur Radiol 2000; 10:1954.
13. Kawakami K, Murata K, Kawaguchi N, et al. Hemorrhagic infarction of the diseased ovary: a common MR finding in two cases. Magn Reson Imaging 1993; 11:595.
14. Schlaff WD, Lund KJ, McAleese KA, Hurst BS. Diagnosing ovarian torsion with computed tomography. A case report. J Reprod Med 1998; 43:827.
15. Kimura I, Togashi K, Kawakami S, et al. Ovarian torsion: CT and MR imaging appearances. Radiology 1994; 190:337.
16. Hiller N, Appelbaum L, Simanovsky N, et al. CT features of adnexal torsion. AJR Am J Roentgenol 2007; 189:124.