Góc kỹ thuật: siêu âm tim thai “Vấn đề là ở cái bàn đạp”

Trường hợp lâm sàng: Bệnh xơ cứng củ (tuberous sclerosis complex)
26/09/2018
Hội chứng song thai thiếu máu đa hồng cầu
26/10/2018

Góc kỹ thuật: siêu âm tim thai “Vấn đề là ở cái bàn đạp”

463 lượt xem

Góc kỹ thuật: siêu âm tim thai “Vấn đề là ở cái bàn đạp”

 

Vấn đề là ở cái bàn đạp: Chỉ một thay đổi nhỏ khi làm siêu âm tim thai có thể giúp cải thiện tỷ lệ phát hiện dị tật tim thai trước sinh” Prof. Mark Sklansky

* Dù khoa học công nghệ đã phát triển vượt bậc trong những thập niên vừa qua nhưng tỷ lệ dị tật tim thai được phát hiện trước sinh vẫn rất thấp khó chấp được. Ngay tại các quốc gia đã phát triển, với các máy siêu âm hiện đại và đầu dò có độ phân giải tốt, hầu hết các ca dị tật tim bẩm sinh vẫn tiếp tục bị bỏ sót ở thời điểm siêu âm hình thái học quí 2.
Dị tật tim thai khó phát hiện không phải do máy móc không đủ chất lượng, không có khả năng lưu giữ hình ảnh đầy đủ.

*Tim thai là một cấu trúc giải phẫu học phức tạp từ phôi thai học cho đến sinh lý bệnh học. Do vậy:
– Tim thai cần được khảo sát từ nhiều hướng khác nhau: Người làm siêu âm tim thai cần phải thực hiện đầy đủ các mặt cắt theo qui định: 4 buồng từ đỉnh, 4 buồng từ mỏm, 2 buồng thoát, 3 mạch máu, trục ngang ngắn, dọc cung động mạch chủ…
– Tim thai cần được khảo sát một cách đầy đủ từ cấu trúc cho đến chức năng với M-mode, B-mode và Doppler màu.
Thực tế: Chúng ta đã không phải luôn luôn khảo sát tim thai một cách đầy đủ và toàn diện theo các chuẩn mực mà các hội nghề nghiệp quốc tế như ISUOG, AIUM… đề ra.

*Tim thai là một cấu trúc khó tiếp cận một cách toàn diện.
Siêu âm tim thai khó hơn nhiều so với siêu âm tim người lớn vì thai luôn di động và thường nằm ở tư thế không thuận lợi để khảo sát.
Ngoài ra, đầu dò siêu âm không được tiếp cận trực tiếp với cấu trúc tim như ở người lớn. Giữa đầu dò siêu âm và tim thai còn có những cấu trúc của mẹ (thành bụng) và thai (nhau, nước ối, thành ngực thai…) có thể làm giảm chất lượng hình ảnh siêu âm rất nhiều.
Thực tế: Khi thai ở tư thế không thuận lợi, chúng ta đã không biết cách tối ưu hoá hình ảnh và góc quét để ghi được hình ảnh tim thai một cách đầy đủ và rõ nét nhất.

 

*Two-handed scanning

Một kĩ thuật rất đơn giản khi thực hành nhưng có thể giúp tối ưu hóa hình ảnh siêu âm, giúp cải thiện tỷ lệ phát hiện dị tật tim thai trước sinh đó là việc sử dụng đồng thời cả hai tay để siêu âm kết hợp với bàn đạp chân để lưu giữ hình ảnh do GS. Mark Sklansky đề xuất.

 

Việc dùng cả hai tay để ấn và giữ đầu dò khi siêu âm sẽ giúp tạo ra một áp lực đủ mạnh, đủ sâu và ổn định lên thành bụng mẹ, giúp hình ảnh siêu âm tim thai được ghi nhận rõ nét và có chất lượng tốt nhất. Khi đạt được hình ảnh tối ưu, người siêu âm sẽ dùng bàn đạp chân để dừng hình trong khi hai tay vẫn giữ đầu dò cố định để đảm bảo chất lượng hình ảnh siêu âm không bị thay đổi và ngăn không cho thai nhi thay đổi sang tư thế khác.
Trong các trường hợp khó như mẹ có thành bụng dày hay thai nhi đang nằm ở tư thế không thuận lợi (mỏm tim quay ra sau), việc dùng cả hai tay ấn lên đầu dò sẽ giúp:
(1) Giảm khoảng cách giữa đầu dò và tim thai, giúp tăng độ xuyên thấu nên chất lượng hình ảnh sẽ tốt hơn
(2) Giúp tạo ra những khung cửa sổ hình ảnh tối ưu như mặt cắt 4 buồng nằm ngang với sóng siêu âm vuông góc với vách liên thất.
Chúng ta có thể ví việc siêu âm chỉ dùng một tay khi thai không ở tư thế thuận lợi giống như việc lái xe hơi chỉ bằng một tay trên một địa hình gập ghềnh, mấp mô.

 

GS Mark Sklansky đang trình diễn tại hội thảo Siêu âm tim thai nâng cao, tháng 8-2018 TP HCM

 

*Kết luận: Trong bối cảnh hiện nay, chúng tôi nghĩ ngoài việc người làm siêu âm cần thực hành đúng theo các chuẩn mực qui định thì các kĩ năng để giúp tối ưu hoá chất lượng hình ảnh như cho thai phụ thay đổi tư thế qua nằm nghiêng, dùng cả hai tay để ấn đầu dò siêu âm, tạo góc quét hình đúng chuẩn… là những điều quan trọng có thể giúp cải thiện tỷ lệ phát hiện dị tật tim thai trước sinh.

 

Kính mời quí đồng nghiệp tham khảo thêm bài viết chi tiết của GS Mark Sklansky về kĩ thuật siêu âm hai tay trong file PDF: Click here.

 

 

BS Hà Tố Nguyên, Phó CT VSUM